7 Temmuz 2020
26 °
İstanbul
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
4 sa 54 dk
İmsak'a kalan süre
İmsak 03:35 Güneş 05:32 Öğle 13:14 İkindi 17:13 Akşam 20:46 Yatsı 22:34

Merve Şebnem Oruç

Rami Makhlouf’un ocak dışı bırakılmasının ardında ne var? (1)

Suriye gündemi, 30 Nisan’da Beşar Esad’ın kuzeni milyarder Rami Makhlouf’un Facebook’ta yayınladığı videoyla çalkalandı.

Bir süredir şirketlerine vergi kaçakçılığı suçlamasıyla operasyon gerçekleştirilen Makhlouf’a 300 milyon dolar vergi cezası kesilmişti. Makhlouf buna tepki olarak yayınladığı videoda, rejim içerisindeki “bir kadro”nun kendisine operasyon çektiğini, vergi kaçırma suçlamasıyla tüm malvarlığına el koymaya çalıştığını söyledi.

İki gün sonra, sahibi olduğu telekomünikasyon şirketi çalışanlarının bir kısmının yayınladığı video sonrası misilleme olarak tutuklanması sonrası yayınladığı ikinci videoda, bu kez ses tonu çok daha sertti. Tutuklamaları “insanlık dışı” olarak yorumluyordu.

Rami Makhlouf, doğrudan Beşar Esad’ı suçlamasa da ve suçu Esad’ın çevresine atarak köprüleri atmamaya çalışıyor olsa da, muhatabı elbette oydu. Esad tarafı suskunluğunu bozmazken Makhlouf’tan da son videodan beri ses çıkmıyor olması, “Acaba arayı toparladılar mı?” sorusunu beraberinde getiriyor. Zira, Beşar Esad’ın, ülkenin ekonomisinin %60’ını kontrol eden, rejimin bankası rolü gören Rami Makhlouf’a topyekün savaş açması, başında bir türlü iş olan rejim için şu anda faydadan çok zarar doğuracağı gibi, Makhlouf’un da Esad’ı tamamen karşısına alması kendini bitirmesi anlamına gelir.

Videoların Esad dışında bir diğer muhatabı ise rejime destek veren Suriyeli halkı idi. Kendisinin nasıl bir haksızlığa uğradığını anlatışı, halkın sempatisini kazanarak Esad’a karşı koz kazanmayı da hedefliyordu. Ancak, yıllardır Esad’ın yakın çevresinde olan isimlerden biri olarak, gücü ve olağanüstü servetiyle tanınan bir milyarderin savaşla beraber iyice yoksullaşan Suriyelilerin gözünde, isterse rejim destekçisi olsun, ne derece sempati kazanacağı muallak. En azından, geçen hafta silinene kadar, oğulları Muhammed ve Ali’nin Dubai’den Avrupa’ya çeşitli ülkelerde fahiş harcamalar yaptıkları aşırı lüks yaşam tarzlarını Instagram hesaplarını bilenler için öyle…

Makhlouf’un muhaliflerden destek almayacağına ise kesin; zira Makhlouf, Suriye iç savaşının başından beri Esad’ın yanında duran, Al Bustan hayır organizasyonu gibi pek çok girişimiyle savaşı finanse eden, rejimin önemli halkalarından biriydi. SyriaTel adlı şirketiyle beraber Suriye’nin hemen hemen her yerini kontrol eden doğrudan ve dolaylı iş yatırımlarıyla, daha 2011’de Deraa’da başlayan gösterilerde Esad’ın yanı sıra onun şirketleri de protesto edilmişti. O günden bugüne muhalefet ile ilişkilerinde hiçbir şey değişmedi. Değişen tek şey ise Esad’ın gözünden ve yakın çevresinden düşmesi

Suriye gündemi bu videoyla çalkalandı dedik. Bu sansasyonel olayın neden önemli olduğunu açıklamaya çalışalım:

Suriye’de Esad’ın yakın çevresinde iç savaşa kadar üç aile vardı. Biri 1970 darbesinden beri hüküm süren Hafız Esad’ın kendi sülalesi, diğeri Hafız Esad’ın eşi Anisa Makhlouf tarafından gelen Makhlouf ailesi ve Hafız Esad’ın darbe sürecinde yanında olan Mustafa Tlass’ın ailesi

1970 darbesi sonrası Esad klanının yaşadığı ve halka yansıyan siyasi skandallardan ilki, Hafız Esad’ın 1983’te kalp krizi geçirmesiyle kötüleşen sağlığı sonucu, yerine geçmek isteyen kardeşi Rıfat Esad ve Hafız Esad çevresi arasındaki kavga idi. Bu olay sonrası Rıfat, “sonsuza kadar” sürgün edildi.

İkincisi ise, Beşar Esad’ın okul arkadaşı ve yakın dostu olan, Mustafa Tlass’ın oğullarının, yani Cumhuriyet Muhafızları’nda general olan Manaf Tlass ve kardeşi Firas’in iç savaşın başlaması sonrası, 2012’de saf değiştirerek muhaliflere destek vermesi oldu.

Aile rejimi içinde üçüncü çatlak ise, eğer uzarsa, Rami Makhlouf ile Esad ailesi arasında son bir yıldır dedikoduları süren ve Makhlouf’un videosuyla “malumun ilanı”na dönüşen çekişme olabilir. Zira Esad’ın yakın çevresi olarak tabir ettiğimiz aile rejiminin en tepe ve en önemli isimlerinden biri daha ocak dışı kalmış gibi görünüyor.

Bu son gelişme ile ilgili olarak, kanser hastalığından iyileşen Esma Esad’ın adını eskisinden daha sık duymaya başladık. Deniyor ki, Rami Makhlouf’un ipini çeken, SyriaTel’e rakip bir telekomünikasyon şirketi kurmak için hazırlanan ve Makhlouf’un yerine alması için kuzenini hazırlayan Esma Esad. Hatta, Rıfat ailesinin affedilerek tekrar yakın halka içine alınıp ülkede iş yapmalarına olanak dahi tanınacağı söyleniliyor.

Esma Esad’ın aynı zamanda Al Bustan’ın kontrolünü ele geçirmeye başladığı da iddia ediliyor. Rami Makhlouf, kendi kurduğu Al Bustan hayır organizasyonunu (!), Beşar Esad’ın karısı Esma Esad ile, Şebbihaları finanse etmek için kullanıyordu. İkili BM’den Suriyeli çocuklara yardım için fon alıp bunu dahi silahlı milislere harcadılar. Birkaç yıl önce şirketlerinin başından ayrılıp kendini tamamen “hayır işine” (!) adayacağını açıklayan ama bunu elbette yapmayan Makhlouf, Al Bustan üzerinden 30 bin civarında silahlı rejim milisini finanse ediyor. Bu milislerin Nusayri ağırlıklı olduğu biliniyor.

Eğer bu sadece aile içi bir mesele ise, dediğimiz gibi her iki taraf için de işler zor. Zira Esma Esad Beşar Esad’ın eşi. Makhlouf ise adeta rejimin bankası, bir aile işi olan Suriye ekonomisinin en önemli halkası olmasına ek olarak, hayatta olduğu dönemde çok güçlü bir figür olan anne Anisa Makhlouf’un erkek kardeşinin oğlu. Aynı zamanda Suriye’de ağırlığı malum köklü bir Nusayri aileden geliyor. Nusayri şeyhlerinin, Sünni bir aileden gelen Esma Esad’ın karşısında, Makhlouf’un arkasında duracağına şüphe yok.

Makhlouf’un Eylül ayından beri ev hapsinde olduğu düşünülüyor, ancak Suriye’den çocuklarının bulunduğu Dubai’ye ya da babasının yaşadığı Moskova’ya kaçıp kaçmadığı yönünde şüpheler de var.

Ancak hikaye bununla bitmiyor. Mesele aile içi bir skandal gibi gözükse de işin içinde bir de Moskova var. Eğer Ruslar devrede ise, kavganın bir anda köpürüp sonra sakinleşmesi pek mümkün değil. Bu bölümü de yarın anlatalım.

Yorumlar
Diğer Yazıları