Yaşam

Medine’de üç gün üç gece fasıl!..

Emevi halifesi Yezid bin Muaviye döneminde yaşayan kadın ses sanatçısı, muğanniye Cemile'nin ilginç hac yolculuğunu Karar Gazetesi yazarı Yusuf Ziya Cömert köşesine taşıdı. "Yezid'in döneminde Medine'de neden 3 gün 3 gece fasıl icra edildi?" sorusunun yanıtını verdi...

"Medine’de üç gün üç gece fasıl" başlığını taşıyan makalesinde İslam tarihinin pek bilinmeyen bir sayfasına ışık tutan Yusuf Ziya Cömert, "Biz tarihin bir tarafını okuyoruz. Hz. Osman’ın şehadeti, Hz. Ali’nin hilafeti, Cemel, Sıffin, Hariciler, Hz. Ali’nin şehadeti, Hz. Hasan’ın imameti, Hz. Hüseyin, Kerbela, Abdullah B. Zübeyr, Kabe’nin mancınıklarla yıkılışı, büyük acılar, büyük hüzünler, Yezid, Haccac-ı zalim, arada Beni Ümeyye’nin bazı çirkin adetlerini ıslah etmeye çalışan Ömer İbn Abdülaziz’in kısa süren hilafeti, sonra başka Yezidler." diyerek sözlerine başladı.

"İlle tarih isterseniz, Hicret’in ilk asrı. Miladi 7. Yüzyıl. Peygamberimiz’in irtihalinden 20-30 yıl sonra. Kıyametler kopuyor. Peygamberimiz’in ümmeti tahavvüller geçiriyor. İtikatlar şekilleniyor, mezhepler yavaş yavaş oluşmaya başlıyor. Bir taraftan da müzisyenlerin tarihi kendi mecraında akışını sürdürüyor." notunu aktararak, muğanniye Cemile’nin bu dönemde kalabalık bir şöhretler grubuyla Hacca gidişinin hangi yıla rastladığını merak ettiğini dile getiren Cömert, bu konuda yaptığı araştırmaları paylaştı.

Cemile'nin Emevi halifesi Yezid bin Muaviye döneminde yaşadığını belirten Yusuf Ziya Cömert yazısına şöyle devam etti;

"Belli ki Ömer b. Abdülaziz devrinde de yaşamış. Yezid’in Şam’a davet ettiği ünlü şarkıcı Saib b. Hasir’e komşu olduğunu onunla birlikte Medine’de meşk ettiklerini biliyoruz. Fakat o hac yolculuğunun tarihi Prof. Dr. İrfan Aycan’ın makalesinde yok. İrfan Hoca tarih belirtmeden Cemile’nin “O yıllardan birinde” hacca gittiğini yazıyor."

MEDİNE'DE FASIL

Karar yazarı, Muğanniye Cemile'nin Hac ziyareti sonrası ısrar üzerine nasıl fasıl verdiğini ise şu sözlerle anlattı;

"Hac vazifelerini ifa ediyorlar. Bugün çok rağbet gören tabirle hepsi ‘Hacı’ oluyorlar.

Şimdi dönecekler.

Mekkeliler Cemile’den bir meclis tertip etmesini istiyorlar.

Cemile, “Şarkı mı istiyorsunuz, sohbet mi?” diye soruyor.

“İkisi de” diyorlar.

Cemile yeni ‘Hacı’ olmuş. “Eğlence yapmak istemiyorum” diyor.

Ömer b. Rebia… Bugünkü tabirle Mekke sosyetesinden bir zat. Şair, edip. Eğer tarihin ‘politik’ tarafıyla irtibat kurmamız gerekirse, İslam Ansiklopedisinde Yezid b. Muaviye’ye biat etmek istemediği için Mekke’de ikamet etmeyi tercih etmiş olabileceği yazıyor.

Demiş ki Ömer b. Rebia, “Cemile’nin şarkılarını dinlemek isteyenler onunla beraber Medine’ye gider. İşte ben gidiyorum.”

Hepsi gelmiş Medine’ye.

“Cemile evine gitti, misafirler de Medine’deki akrabalarının yanlarına yerleştiler. Cemile’nin ziyaretçileri doldu taştı. Yaklaşık 10 gün geçtikten sonra Ömer b. Rebia gelerek “Biz senin için buradayız, istersen bugün başlayalım” dedi.

Neye başlayacaklar?

Bir çeşit ‘fasıl’a. Bir çeşit demem şu yüzden. Fasıl, eserlerin belli bir intizam içinde okunduğu bir sıralamaya tabi olduğu hususi bir musiki meclisi.

Cemile’nin Medine’deki ‘fasıl’ında nasıl bir usül takip edildiğini bilmiyoruz. O zamanlar bir fasıl geleneği şekillenmiş mi onu da bilmiyoruz.

İrfan Aycan’ı dinleyelim:

“Cemile şarkılarına Ömer b. Rebia’nın şiirlerinden birinin bestesini okuyarak başladı. Herkes söylenenleri çok güzel buldu ve adeta dinledikleriyle coştular, bundan daha güzel musiki ziyafeti duymadık dediler. Ömer’in gözünden akan yaşlar sakalını ve elbiselerini ıslatır olmuştu. Cemile sonra İbn Süreyc’e gelerek haydi sıra sende dedi.”

Ardından diğer şarkıcılar söylüyorlar. İsimleri saydım, Cemile dahil 12 şarkıcı. Her biri ikişer üçer tane söylese gündüz de biter, gece de.
Fasıl ikinci gün de devam ediyor. Tuveys ikinci günün şarkıcılarından biri. Gecenin finalini yine Cemile yapıyor. Üçüncü gün yine vur patlasın çal oynasın.

Tabii şarkıcılar arasında sıralamadan rahatsız olanlar olmuş. Garid 1. Günde sonlarda şarkı okumaya Tuveys de 2. Günde söylemeye itiraz etmiş. Aynı günümüzde şarkıcıların “Ben üvertür müyüm” diye itiraz etmeleri gibi."

YAZININ TAMAMI İÇİN TIKLAYIN...