Gündem

Cumhurbaşkanlığı sisteminin adı değişiyor!

AK Parti'nin yeni anayasa çalışmaları hakkında yeni detaylar ortaya çıkmaya başladı... Buna göre, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi olarak yürürlükte olan sistemin adı “başkanlık sistemi” olarak düzenleniyor. Ayrıca yeni sistemde Meclis'e başkan yardımcıları ve bakanları görevden alma yetkisi tanınıyor!

İçerik: SuperHaber
İçerik: SuperHaber

Türkiye'nin gündeminde bir süredir yine yeni anayasa var... AK Parti'de uzmanlardan oluşan heyet, anayasa çalışmalarını tamamlandı ve taslak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a sunuldu. Taslak anayasa önce partinin yetkili kurullarında ele alınacak. Son haline getirildikten sonra da ittifak ortağı MHP ile paylaşılacak.

AK Parti'ni "ilim heyeti" ile yürüttüğü sivil anayasa çalışmalarında yavaş yavaş önemli detaylar da kamuoyuna yansımaya başladı.

Hürriyet Gazetesi yazarı Abdulkadir Selvi, konuyla ilgili Yeni Anayasa Taslağı’nı hazırlayan ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunan Yeni Anayasa Bilim Kurulu’nun Başkanı Prof. Yavuz Atar’ın verdiği detayları bugün okurları ile paylaştı.

SİSTEMİN ADI DEĞİŞİYOR

Abdulkadir Selvi, "Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi" ismi ile yürürlükte olan sistemin adının “başkanlık sistemi” olarak değiştirilmesinin öngörüldüğü bilgisini paylaştı.

Selvi, Atar’ın şu sözlerini aktardı;

"“Yeni Anayasa’da hükümet sisteminin adı açıkça “başkanlık sistemi” olarak düzenleniyor. “İyileştirilmiş Cumhurbaşkanlığı, iyileştirilmiş başkanlık veya iyileştirilmiş parlamenter sistem” gibi adlandırma ve nitelendirmeler literatürde yer almıyor, ayrıca bilimsel olarak da yanlıştır. AK Parti Anayasa Taslağı çalışmasının “Bilim Kurulu” ve “siyasi heyet müzakereleri” aşamalarında hiçbir şekilde böyle bir nitelendirme yapılmamıştır. Başkanlık sisteminin böyle yanlış bir ad altında kamuoyuna sunulması da düşünülmemektedir. Basında yer alan bu minvaldeki açıklama ve yorumlar dayanaksızdır."

Yeni Anayasa Bilim Kurulu’nun Başkanı Prof. Yavuz Atar, "Denge ve Denetleme sistemi" hakkında ise şu bilgileri veriyor;

"Yeni Anayasa Taslağı’nda yasama, yürütme ve yargı organları ve fonksiyonları bakımından “denge ve denetleme sistemi” yeniden kurgulanıyor. Daha doğru şekilde Türk Tipi Başkanlık Sistemi olarak adlandırılabilecek bu modelin temel felsefesi yasama, yürütme ve yargının sorunsuz olarak işleyebilmesi ve ciddi çatışma ve tıkanmaların ortaya çıkmasının engellenmesidir. Bununla birlikte, Yeni Anayasa Taslağı’nda denge ve denetim mekanizmalarında Meclis’i güçlendiren ve sistemdeki ağırlığını arttıran bir yaklaşım benimsenmiştir."

MECLİS BAKANLARI GÖREVDEN ALABİLECEK

Yeni "Başkanlık Sistemi"nde önemli değişiklikler de var... Bazı bakanlıklar için "güvenoyu sistemi" getirileceğine dair söylentilere de son nokta konuldu. Prof. Yavuz Atar, şu bilgileri verdi;

"Yeni düzenlemede, parlamenter sistemlerin bir unsuru olan “güvenoyu” sistemi yer almıyor. Çünkü başkanlık sisteminde “başkan” doğrudan halk tarafından seçilmekte ve güveni halktan almaktadır. Halkın seçtiği bir organ, başka bir organdan güvenoyu almaz. Bununla birlikte, başkanın atadığı başkan yardımcıları ve bakanların, belli şartlar çerçevesinde Meclis tarafından görevden alınabilmesinin yolu açılıyor. Böylece başkan yardımcıları ve bakanlar hem başkana, hem de bir anlamda Meclis’e karşı da sorumlu olacaklardır. Bu düzenleme açıkça Meclis’i güçlendirici niteliktedir. Bazı başkanlık sistemlerinde bakanların Başkan tarafından atanmasından sonra parlamentonun onayı aranmaktadır, bazılarında ise parlamentolara bakanları görevden alma yetkisi verilebilmektedir. AK Parti Yeni Anayasa Taslağı’nda bu ikinci model benimsenmiştir. Bu uygulama sözü edilen bakanlıklarla sınırlı olmayıp, başkan yardımcıları ve bakanların tümü için geçerli olacaktır. Sonuç olarak başkan yardımcıları ve bakanlar yine başkan tarafından atanacak, ancak yeni sistemde Meclis bunları görevden alabilecektir.

MECLİS, BAKANLARI GÖREVDEN ALABİLECEK

Başkan yardımcıları ve bakanların görevden alınabilmesi için Mecliste salt çoğunlukla önerge verilebilecek, ancak bu önergelerin kabulü için beşte üç oy çoğunluğu aranacaktır.

SÖZLÜ SORU GERİ GELİYOR

Yeni sistemde mevcuttaki yazılı soruya ilaveten sözlü soru sistemi de kabul ediliyor. Cumhurbaşkanlığı sisteminin 3 yıllık uygulamasında eski parlamenter sistem alışkanlıklarının da etkisiyle, milletvekilleri ile bakanların daha yoğun bir temas içinde bulunması bir ihtiyaç olarak dile getirilmektedir. Bu beklenti göz önünde tutularak Meclis ile bakanlıklar arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesi ve Meclisin yürütmeyi denetleme kapasitesinin artırılması amacıyla bakanların Meclis’e giderek soruları sözlü olarak cevaplandırmasına imkân tanınmaktadır.

CUMHURBAŞKANI YARDIMCILARI

Taslakta başkan yardımcılarıyla ilgili olarak mevcut Anayasa’daki düzenleme esas alınmış olup bir değişiklik söz konusu değildir."

ANAYASA MAHKEMESİ’NE ÜYE SEÇİMİ

Yeni düzenlemede Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçiminde AK Parti’nin 2012 Uzlaşma Komisyonu’na sunduğu ancak 2017 değişikliğinde pakette yer almadığı için gerçekleşmeyen model esas alınıyor. Buna göre AYM üyelerinin Meclis’e ağırlık verecek şekilde, Meclis ve başkan tarafından seçilmesi ve atanması öngörülüyor.

CUMHURİYET’İN TEMEL NİTELİKLERİ

Cumhuriyet’in, yani devletin nitelikleri korunuyor. Ayrıca “adalet” ilkesinin de devletin temel niteliklerine eklenmesi, kuvvetler ayrılığı prensibine anayasa metninde yer verilmesi düşünülüyor.

ANAYASA’NIN BAŞLANGIÇ BÖLÜMÜ DEĞİŞİYOR

Başlangıç tümüyle yeniden yazıldı, darbeleri meşrulaştıran eski metinler yerine, milli irade, hukukun üstünlüğü, insan hakları ve milletin müşterek değerlerine vurgu yapılıyor. Anayasayı kabul ve ilan eden iradenin “Türk Milleti” olduğu özellikle belirtiliyor.

YAZININ TAMAMI İÇİN TIKLAYIN